Đề thi kết thúc học phần Kinh tế chính trị Mác Lênin có đáp án chi tiết - Đề 3

Câu khẳng định "Hai thuộc tính của hàng hóa là giá trị sử dụng và giá trị trao đổi" là đúng. Hàng hóa có hai thuộc tính cơ bản:

1. Giá trị sử dụng: Là công dụng của hàng hóa, có thể thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con người. Nhu cầu này có thể là vật chất (ăn, mặc, ở, đi lại...) hoặc tinh thần (văn hóa, giải trí...). Giá trị sử dụng là phạm trù vĩnh viễn, vì nó gắn liền với công dụng của vật phẩm.


2. Giá trị trao đổi: Là tỷ lệ theo đó hàng hóa này được trao đổi với hàng hóa khác. Giá trị trao đổi thể hiện mối quan hệ kinh tế giữa những người sản xuất hàng hóa. Giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện của giá trị, và nó thay đổi theo thời gian và điều kiện kinh tế xã hội.

Ví dụ, gạo có giá trị sử dụng là để ăn, thỏa mãn nhu cầu dinh dưỡng của con người. Khi gạo được trao đổi với quần áo, thì đó là giá trị trao đổi của gạo.

Phân tích câu hỏi:

- Năng suất lao động tăng: Khi năng suất lao động tăng, lượng sản phẩm làm ra trong một đơn vị thời gian tăng lên. Điều này dẫn đến việc giá trị của một đơn vị hàng hóa giảm xuống, vì giá trị của hàng hóa được tạo ra trong một đơn vị thời gian được chia đều cho nhiều sản phẩm hơn.

- Thời gian lao động tăng: Khi thời gian lao động tăng, tổng giá trị hàng hóa được tạo ra tăng lên. Tuy nhiên, nếu năng suất lao động cũng tăng, tác động của việc tăng thời gian lao động sẽ bị giảm bớt hoặc thậm chí bị triệt tiêu.

Kết luận: Khi cả năng suất lao động và thời gian lao động đều tăng, nhưng năng suất lao động tăng nhanh hơn so với thời gian lao động, thì giá trị của một đơn vị hàng hóa sẽ giảm xuống. Ngược lại, nếu thời gian lao động tăng nhanh hơn, giá trị có thể tăng hoặc không đổi tùy thuộc vào mức độ tăng của từng yếu tố.

Trong trường hợp này, câu hỏi khẳng định giá trị của một đơn vị hàng hóa giảm xuống khi cả hai yếu tố đều tăng. Điều này đúng khi mức tăng của năng suất lao động đủ lớn để bù đắp cho việc tăng thời gian lao động.

Câu trả lời là "Sai". Lưu thông hàng hóa giản đơn (hay còn gọi là lưu thông hàng hóa trực tiếp) không tạo ra giá trị mới, nhưng nó là điều kiện cần thiết để giá trị (đã được tạo ra trong quá trình sản xuất) được thực hiện và từ đó có thể có giá trị thặng dư. Giá trị thặng dư chỉ có thể xuất hiện trong quá trình sản xuất, không phải lưu thông. Tuy nhiên, nếu không có lưu thông, giá trị và giá trị thặng dư không thể được thực hiện.

Quan hệ lợi ích kinh tế không chỉ tồn tại giữa con người với con người mà còn tồn tại trong các quan hệ khác, ví dụ như giữa con người và tài nguyên thiên nhiên, giữa các tổ chức kinh tế với nhau, hoặc giữa các quốc gia trong thương mại quốc tế. Do đó, khẳng định trên là đúng.

Trong sản xuất tư bản chủ nghĩa, nhà tư bản không trả tiền cho lao động nói chung, mà chỉ trả tiền cho sức lao động của công nhân. Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa bao gồm chi phí tư bản bất biến (c) (giá trị của máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu) và tư bản khả biến (v) (giá trị sức lao động). Do đó, chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa không phải là chi phí lao động (nói chung) mà là chi phí tư bản đã ứng trước để mua các yếu tố sản xuất, bao gồm cả sức lao động.