Để xác định phát biểu sai về hợp kim có kiểu giản đồ loại 2, chúng ta cần hiểu rõ các đặc điểm của loại giản đồ này. Hợp kim có kiểu giản đồ loại 2 (còn gọi là giản đồ eutectic) là hệ hợp kim mà các kim loại thành phần hòa tan hoàn toàn vào nhau ở trạng thái lỏng, nhưng chỉ hòa tan một phần vào nhau ở trạng thái rắn. Sự hòa tan một phần này dẫn đến việc hình thành các dung dịch rắn giới hạn (ký hiệu là α và β) và phản ứng eutectic.
Chúng ta sẽ phân tích từng phương án:
Phương án 1: "Các nguyên hòa tan hoàn toàn vào nhau ở trạng thái rắn"
Đây là phát biểu sai. Đặc điểm nổi bật của hợp kim có giản đồ loại 2 là các nguyên tố chỉ hòa tan một phần vào nhau ở trạng thái rắn, tạo thành các dung dịch rắn giới hạn (α và β). Nếu các nguyên tố hòa tan hoàn toàn vào nhau ở trạng thái rắn, đó sẽ là giản đồ loại 1 (hệ dung dịch rắn liên tục), không phải loại 2. Do đó, phát biểu này mâu thuẫn trực tiếp với định nghĩa.
Phương án 2: "Tính chất phụ thuộc vào tỷ lệ các nguyên theo quan hệ đường cong"
Đây là phát biểu đúng. Tính chất của hợp kim (như độ bền, độ dẻo, độ cứng) thường thay đổi theo một đường cong phức tạp khi tỷ lệ các nguyên tố thành phần thay đổi, do sự thay đổi về tỷ lệ và hình thái của các pha (dung dịch rắn α, β và tổ chức eutectic). Các đường cong tính chất thường có điểm cực đại hoặc cực tiểu không tuyến tính.
Phương án 3: "Trong tổ chức ở nhiệt độ thường luôn có hai pha"
Đây là phát biểu đúng. Đối với hợp kim có giản đồ loại 2, ở nhiệt độ thường (dưới đường solidus), tổ chức tế vi của chúng luôn bao gồm hai loại dung dịch rắn giới hạn (α và β). Ví dụ, hợp kim trước eutectic sẽ có pha α sơ cấp và tổ chức eutectic (hỗn hợp α + β). Hợp kim eutectic chính xác sẽ có tổ chức eutectic (α + β). Như vậy, luôn có sự hiện diện của hai pha cấu tử α và β.
Phương án 4: "Tính đúc và gia công cắt gọt kém, tính gia công áp lực tốt"
Đây là phát biểu sai. Hợp kim eutectic thường có nhiệt độ nóng chảy thấp nhất và kết tinh ở một nhiệt độ không đổi, điều này làm cho chúng có tính đúc tốt (dễ điền đầy khuôn, ít co ngót). Về gia công cắt gọt, do có cấu trúc mịn và độ giòn nhất định của pha eutectic, chúng thường có tính gia công cắt gọt tốt (dễ tạo phoi vụn, bề mặt gia công đẹp). Tuy nhiên, khả năng gia công áp lực của chúng thường kém hơn do độ dẻo bị hạn chế bởi sự có mặt của pha eutectic giòn. Do đó, việc nói "tính đúc và gia công cắt gọt kém" là không đúng.
So sánh các phát biểu sai, phát biểu 1 là sai một cách cơ bản và khái quát nhất về định nghĩa của giản đồ loại 2, trong khi phát biểu 4 sai về các đặc tính công nghệ nhưng có thể có ngoại lệ hoặc mức độ sai khác nhau tùy thuộc vào hợp kim cụ thể.
Vậy, phát biểu sai rõ ràng nhất là phương án 1.
