Khi nào thì đất được coi là cố kết thường:

Lún trong nền đất xảy ra theo trình tự sau:

1. Lún tức thời (Immediate settlement): Xảy ra ngay lập tức khi tải trọng tác dụng lên nền đất, do biến dạng đàn hồi của đất. Đặc biệt quan trọng trong đất rời như cát.
2. Lún cố kết (Consolidation settlement): Xảy ra do sự thoát nước từ các lỗ rỗng trong đất, làm giảm thể tích của đất theo thời gian. Quá trình này chậm và kéo dài, đặc biệt trong đất sét.
3. Lún từ biến (Creep settlement): Xảy ra sau khi quá trình cố kết kết thúc hoặc gần kết thúc, do sự trượt của các hạt đất với nhau dưới tác dụng của tải trọng không đổi trong thời gian dài. Lún từ biến thường xảy ra ở đất dính.

Vì vậy, đáp án đúng là Lún tức thời – Lún cố kết – Lún từ biến.

Đáp án: A. Bằng không

Giải thích ngắn gọn:

Trong thí nghiệm nén cố kết, ở cuối mỗi cấp tải trọng, sau khi đất đã cố kết hoàn toàn và nước lỗ rỗng đã thoát ra: Δu = 0

⇒ Áp lực nước lỗ rỗng thặng dư bằng 0.

Khi đất bão hòa nước chịu tải trọng công trình, nước trong lỗ rỗng chịu một phần tải trọng đó. Do nước khó nén hơn đất, quá trình biến dạng chủ yếu xảy ra khi nước bị ép thoát ra khỏi lỗ rỗng, làm cho thể tích đất giảm và gây ra lún. Các hạt đất cũng có biến dạng, nhưng biến dạng này nhỏ hơn nhiều so với biến dạng do nước thoát ra. Vì vậy, đáp án chính xác nhất là nước bị ép thoát ra khỏi lỗ rỗng.

Trong mô hình cố kết thấm của Terzaghi, lò xo tượng trưng cho khung hạt đất. Mô hình này mô tả sự cố kết của đất như một quá trình trong đó áp lực được chuyển từ nước trong lỗ rỗng sang khung hạt đất khi nước thoát ra ngoài. Lò xo thể hiện khả năng chịu nén của khung hạt đất, tức là khả năng khung hạt đất co lại khi chịu tải trọng.

Để tính độ lún cuối cùng của lớp đất phân tố thứ 5, chúng ta cần thực hiện các bước sau:

1. Tính áp lực gây lún tịnh (q_net) tại đáy móng: Áp lực gây lún tịnh được tính bằng tổng áp lực do tải trọng công trình và trọng lượng phần móng/đất đắp thay thế, trừ đi áp lực do trọng lượng đất tự nhiên bị đào bỏ.

Diện tích đáy móng: A = b x l = 2m x 4m = 8 m².

Áp lực do tải trọng công trình: P_tc = N_tc / A = 2320 kN / 8 m² = 290 kN/m².

Áp lực do trọng lượng trung bình của móng và đất đắp trong phạm vi chiều sâu chôn móng: γ_tb x D_f = 20 kN/m³ x 2m = 40 kN/m².

Áp lực do trọng lượng đất tự nhiên bị đào bỏ: γ x D_f = 18 kN/m³ x 2m = 36 kN/m².

Áp lực tịnh gây lún: q_net = P_tc + (γ_tb - γ) * D_f = 290 + (40 - 36) = 290 + 4 = 294 kN/m².

2. Xác định độ sâu giữa lớp phân tố thứ 5:

Chiều dày mỗi lớp phân tố: h_i = 0.25b = 0.25 * 2m = 0.5m.

Độ sâu từ mặt đất đến giữa lớp phân tố thứ 5: z_5 = D_f + (5 - 0.5) * h_i = 2m + 4.5 * 0.5m = 2m + 2.25m = 4.25m.

Độ sâu từ đáy móng đến giữa lớp phân tố thứ 5: z_relative = z_5 - D_f = 4.25m - 2m = 2.25m.

3. Tính ứng suất bản thân hiệu quả ban đầu (σ'z0) tại giữa lớp phân tố thứ 5:

σ'z0_5 = γ * z_5 = 18 kN/m³ * 4.25m = 76.5 kN/m².

4. Tính ứng suất phụ thêm (Δσz) tại giữa lớp phân tố thứ 5: Sử dụng phương pháp phân bố ứng suất 2:1 cho móng chữ nhật:

Δσz_5 = q_net * (b * l) / ((b + z_relative) * (l + z_relative))

Δσz_5 = 294 * (2 * 4) / ((2 + 2.25) * (4 + 2.25))

Δσz_5 = 294 * 8 / (4.25 * 6.25) = 2352 / 26.5625 ≈ 88.54 kN/m².

5. Tính ứng suất hiệu quả cuối cùng (σ'zf) tại giữa lớp phân tố thứ 5:

σ'zf_5 = σ'z0_5 + Δσz_5 = 76.5 + 88.54 = 165.04 kN/m².

6. Xác định sự thay đổi hệ số rỗng (Δe) của lớp phân tố thứ 5: Sử dụng kết quả nén lún một chiều (p, e) và nội suy tuyến tính:

Với p = 0, e = e_o = 0.67.

Tại σ'z0_5 = 76.5 kN/m² (nội suy giữa p=0, e=0.67 và p=100, e=0.665): e_76.5 = 0.67 - ((0.67 - 0.665) / (100 - 0)) * (76.5 - 0) = 0.67 - (0.005 / 100) * 76.5 = 0.67 - 0.003825 = 0.666175.

Tại σ'zf_5 = 165.04 kN/m² (nội suy giữa p=100, e=0.665 và p=200, e=0.625): e_165.04 = 0.665 - ((0.665 - 0.625) / (200 - 100)) * (165.04 - 100) = 0.665 - (0.04 / 100) * 65.04 = 0.665 - 0.026016 = 0.638984.

Sự thay đổi hệ số rỗng: Δe_5 = e_76.5 - e_165.04 = 0.666175 - 0.638984 = 0.027191.

7. Tính độ lún của lớp phân tố thứ 5:

S_5 = (Δe_5 / (1 + e_o)) * h_i

S_5 = (0.027191 / (1 + 0.67)) * 0.5

S_5 = (0.027191 / 1.67) * 0.5 = 0.016282 * 0.5 = 0.008141 m.

Chuyển sang cm: S_5 = 0.008141 * 100 = 0.8141 cm.