Để hình thành giả thuyết nhân quả có thể sử dụng phương pháp nghiên cứu nào sau đây:

Để hình thành giả thuyết nhân quả có thể sử dụng phương pháp nghiên cứu nào dưới đây:

Lời giải:

Đáp án đúng: B

Để hình thành giả thuyết nhân quả, phương pháp nghiên cứu thử nghiệm (bao gồm thử nghiệm lâm sàng, thử nghiệm trên cộng đồng, thử nghiệm trên thực địa) là phù hợp nhất. Phương pháp này cho phép nhà nghiên cứu chủ động can thiệp và kiểm soát các yếu tố để xác định mối quan hệ nhân quả giữa các biến số.

Tương quan: Chỉ cho thấy mối liên hệ giữa các biến, không chứng minh được nhân quả.

Thử nghiệm lâm sàng: Nghiên cứu có đối chứng để đánh giá hiệu quả của một can thiệp y tế.

Thử nghiệm trên cộng đồng: Can thiệp được thực hiện trên toàn bộ cộng đồng để đánh giá tác động.

Thử nghiệm trên thực địa: Nghiên cứu trong môi trường thực tế, tự nhiên để đánh giá tính hiệu quả của một can thiệp.

Trong các lựa chọn trên, thử nghiệm lâm sàng, thử nghiệm trên cộng đồng và thử nghiệm trên thực địa đều là các phương pháp thử nghiệm có thể giúp hình thành giả thuyết nhân quả. Tuy nhiên, do câu hỏi không chỉ rõ loại thử nghiệm nào, ta cần xem xét phương án bao quát nhất.

Vì vậy, đáp án phù hợp nhất là các phương án thử nghiệm (2, 3, 4) đều đúng, tuy nhiên không có phương án bao gồm cả 3 đáp án này. Trong các đáp án đã cho, phương án "Thử nghiệm lâm sàng" là đáp án cụ thể và chính xác nhất để hình thành giả thuyết nhân quả.

Câu 7:

Khi khảo sát bệnh có thời kì tiềm ẩn dài nên áp dụng thiết kế:

Lời giải:

Đáp án đúng: D

Nghiên cứu thuần tập (cohort study) là thiết kế phù hợp nhất cho các bệnh có thời gian tiềm ẩn dài. Trong nghiên cứu thuần tập, một nhóm người khỏe mạnh được theo dõi trong một khoảng thời gian dài để xem ai phát triển bệnh. Do đó, nó rất hữu ích để xác định các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn và tỷ lệ mắc bệnh theo thời gian, đặc biệt khi thời gian từ khi tiếp xúc đến khi phát bệnh kéo dài. Các thiết kế khác không phù hợp bằng:

- Nghiên cứu ngang (cross-sectional study) chỉ chụp ảnh nhanh về bệnh tật và yếu tố nguy cơ tại một thời điểm, không thể xác định mối quan hệ nhân quả hoặc theo dõi bệnh theo thời gian.
- Nghiên cứu trường hợp (case-control study) bắt đầu với những người đã mắc bệnh và so sánh họ với những người không mắc bệnh, điều này có thể hữu ích để xác định các yếu tố nguy cơ, nhưng không hiệu quả để nghiên cứu các bệnh có thời gian tiềm ẩn dài vì khó xác định thời điểm tiếp xúc.
- Nghiên cứu chùm bệnh (cluster study) tập trung vào các nhóm bệnh xuất hiện cùng nhau về mặt thời gian và không gian, nó không đặc biệt phù hợp với các bệnh có thời gian tiềm ẩn dài.

Câu 8:

Một nghiên cứu liên quan tới một vụ dịch ỉa chảy nêu rằng: 85% số người bị bệnh đã ăn tại nhà hàng A; 15% ăn tại nhà hàng B; 55% ăn tại nhà hàng C; 95% số bệnh nhân đó đã uống nước tại nhà hàng D. Kết luận nào sau đây sẽ hợp lý hơn cả:

Lời giải:

Đáp án đúng: D

Phân tích các lựa chọn:
- Lựa chọn 1: Mặc dù tỷ lệ ăn tại nhà hàng B thấp, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn khả năng đây là nguồn lây nhiễm. Tỷ lệ thấp không có nghĩa là không có ai bị nhiễm từ đó.
- Lựa chọn 2: Tỷ lệ uống nước tại nhà hàng D rất cao (95%), đây là một dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy nhà hàng này có thể là nguồn lây nhiễm. Tuy nhiên, cần xem xét thêm các yếu tố khác.
- Lựa chọn 3: Nhà hàng A (85%), C (55%) và D (95%) đều có tỷ lệ người bệnh sử dụng cao, do đó có khả năng là nguồn lây nhiễm.
- Lựa chọn 4: Đây là đáp án chính xác nhất. Vì nghiên cứu này chỉ đưa ra tỷ lệ người bệnh đã ăn/uống ở các nhà hàng khác nhau, mà không có nhóm đối chứng (những người không bị bệnh). Không có thông tin về tỷ lệ người không bị bệnh cũng ăn/uống tại các nhà hàng đó. Vì vậy, không thể kết luận chắc chắn nhà hàng nào là nguồn lây nhiễm. Ví dụ, có thể 95% dân số đều uống nước ở nhà hàng D, khi đó việc 95% người bệnh uống ở nhà hàng D không có ý nghĩa thống kê.

Do đó, đáp án chính xác nhất là không thể rút ra kết luận nào cả vì thiếu nhóm đối chứng để so sánh và đánh giá nguy cơ.

Câu 9:

Một nghiên cứu bệnh chứng về sự kết hợp giữa thói quen nhai trầu và ung thư đại tràng đã tính được OR = 0,22 và có thể kết luận rằng:

Lời giải:

Đáp án đúng: C

Trong nghiên cứu bệnh chứng, Odds Ratio (OR) được sử dụng để ước tính mối liên quan giữa yếu tố phơi nhiễm (ở đây là thói quen nhai trầu) và bệnh (ung thư đại tràng).

OR > 1: Yếu tố phơi nhiễm làm tăng nguy cơ mắc bệnh (yếu tố nguy cơ).

OR < 1: Yếu tố phơi nhiễm làm giảm nguy cơ mắc bệnh (yếu tố bảo vệ).

OR = 1: Không có mối liên quan giữa yếu tố phơi nhiễm và bệnh.

Trong trường hợp này, OR = 0,22 < 1, do đó thói quen nhai trầu có thể là yếu tố bảo vệ đối với ung thư đại tràng.

Các lựa chọn khác không phù hợp vì:

"Có mối liên quan giữa thói quen nhai trầu và ung thư đại tràng" là quá chung chung, không chỉ rõ mối liên quan này là bảo vệ hay nguy cơ.

"Thói quen nhai trầu là yếu tố nguy cơ của ung thư đại tràng" sai vì OR < 1.

Việc tính χ² dùng để kiểm định giả thuyết, nhưng OR đã cung cấp thông tin về chiều và độ lớn của mối liên quan.

Câu 10:

Một nghiên cứu bệnh chứng về sự kết hợp giữa thói quen nhai trầu và u lympho không Hodgkin đã tính được OR = 0,22 và χ² = 4,00. Từ đó có thể nói:

Lời giải:

Đáp án đúng: D

Trong nghiên cứu bệnh chứng, Odds Ratio (OR) được sử dụng để ước tính mức độ liên quan giữa yếu tố phơi nhiễm (trong trường hợp này là thói quen nhai trầu) và bệnh (u lympho không Hodgkin).

OR = 0,22 cho thấy rằng những người có thói quen nhai trầu có khả năng mắc u lympho không Hodgkin thấp hơn so với những người không có thói quen này. OR nhỏ hơn 1 thường được hiểu là yếu tố bảo vệ.

Giá trị χ² = 4,00 cho thấy có sự khác biệt đáng kể về mặt thống kê giữa hai nhóm (nhai trầu và không nhai trầu) với mức ý nghĩa p < 0,05, tuy nhiên nó không trực tiếp cho biết chiều của mối liên quan.

Do đó, kết luận phù hợp nhất là thói quen nhai trầu có thể là yếu tố bảo vệ đối với u lympho không Hodgkin.

Câu 11:

Một trong các loại mẫu thường được sử dụng trong nghiên cứu là:

Lời giải: