Bước thứ 7 trong 8 bước tiến hành dự báo:

Dự báo định lượng (Quantitative forecasting) là quá trình sử dụng các phương pháp toán học và thống kê dựa trên dữ liệu lịch sử để dự đoán các giá trị tương lai. Quá trình này thường được thực hiện qua 6 bước chính, đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của kết quả:

1. Xác định vấn đề và mục tiêu dự báo: Bước đầu tiên là làm rõ mục đích cụ thể của việc dự báo. Ví dụ, chúng ta muốn dự báo doanh số bán hàng, nhu cầu nguyên vật liệu, giá cổ phiếu, hay lượng khách hàng. Đồng thời, cần xác định rõ đối tượng cần dự báo và khoảng thời gian dự báo (ngắn hạn, trung hạn hay dài hạn) để lựa chọn phương pháp phù hợp.

2. Thu thập dữ liệu: Tiến hành thu thập các dữ liệu lịch sử có liên quan trực tiếp đến đối tượng cần dự báo. Dữ liệu này cần đủ lớn, chính xác và có tính đại diện để làm cơ sở cho phân tích. Nguồn dữ liệu có thể từ nội bộ doanh nghiệp (lịch sử bán hàng, sản xuất) hoặc từ các nguồn bên ngoài (thông tin thị trường, kinh tế v.v.).

3. Làm sạch và tiền xử lý dữ liệu: Dữ liệu thô thường có thể chứa các lỗi, giá trị thiếu, hoặc các điểm dữ liệu ngoại lai (outliers). Bước này bao gồm việc kiểm tra tính nhất quán, chỉnh sửa, chuẩn hóa và xử lý các giá trị thiếu hoặc không hợp lệ để dữ liệu trở nên sạch sẽ, chính xác và sẵn sàng cho việc phân tích mô hình.

4. Lựa chọn phương pháp/mô hình dự báo: Dựa trên đặc điểm của dữ liệu đã thu thập và mục tiêu dự báo (ví dụ: dữ liệu có xu hướng, tính mùa vụ, chu kỳ hay không), các nhà phân tích sẽ lựa chọn phương pháp định lượng phù hợp. Các phương pháp phổ biến bao gồm: phương pháp bình quân di động, làm trơn hàm mũ, phân tích hồi quy, mô hình chuỗi thời gian ARIMA, v.v.

5. Xây dựng và kiểm định mô hình: Áp dụng phương pháp đã chọn vào dữ liệu lịch sử để xây dựng mô hình dự báo. Sau khi mô hình được thiết lập, nó cần được kiểm định bằng cách sử dụng một phần dữ liệu không dùng để xây dựng (dữ liệu kiểm định) để đánh giá độ chính xác, độ tin cậy và khả năng tổng quát hóa của mô hình. Nếu cần, các tham số của mô hình sẽ được điều chỉnh để tối ưu hóa hiệu suất.

6. Thực hiện dự báo và đánh giá: Sử dụng mô hình đã được kiểm định và tối ưu để đưa ra các dự báo cho tương lai. Sau khi có kết quả thực tế, cần so sánh với các giá trị dự báo để tính toán sai số, đánh giá mức độ chính xác của dự báo và liên tục điều chỉnh, cải tiến mô hình cho các lần dự báo tiếp theo nhằm nâng cao chất lượng dự báo.

Đáp án đúng: C. Chất lượng thiết kế, cách thức phục vụ khách hàng, chất lượng sản phẩm, giá bán. 

Lời giải: Các nhân tố chủ quan là những yếu tố doanh nghiệp có thể chủ động kiểm soát hoặc tác động, như thiết kế, chất lượng sản phẩm, giá bán và cách thức phục vụ khách hàng. Các yếu tố như quy mô dân cư, cạnh tranh hay nhân tố ngẫu nhiên không thuộc nhóm này.

Đáp án đúng: C. Phương pháp Delphi. 

Lời giải: Phương pháp Delphi cho phép thu thập ý kiến từ các chuyên gia qua nhiều vòng, có sự phản hồi hai chiều giữa người ra quyết định và chuyên gia, giúp điều chỉnh và hoàn thiện dự báo.

Dự báo dài hạn thường liên quan đến các quyết định chiến lược có tác động lâu dài đến doanh nghiệp. Trong các lựa chọn trên:

- Kế hoạch cân bằng sản xuất: Thường là kế hoạch ngắn hạn hoặc trung hạn, tập trung vào việc duy trì sự cân đối giữa cung và cầu trong một khoảng thời gian nhất định.
- Kế hoạch sản xuất và dự báo ngân sách: Dự báo ngân sách có thể là ngắn hạn hoặc dài hạn, nhưng kế hoạch sản xuất thường tập trung vào giai đoạn ngắn hoặc trung hạn.
- Kế hoạch xác định vị trí hoặc mở rộng doanh nghiệp: Đây là một quyết định chiến lược quan trọng, có ảnh hưởng lớn và lâu dài đến doanh nghiệp. Việc lựa chọn vị trí mới hoặc mở rộng quy mô đòi hỏi xem xét nhiều yếu tố và có tác động trong nhiều năm tới. Do đó, nó thuộc dự báo dài hạn.
- Kế hoạch ngân sách và phân tích nhiều kế hoạch tác nghiệp: Kế hoạch tác nghiệp thường là ngắn hạn, tập trung vào các hoạt động hàng ngày.

Do đó, phương án "Kế hoạch xác định vị trí hoặc mở rộng doanh nghiệp" là phù hợp nhất với dự báo dài hạn.

Dự báo ngắn hạn thường có độ chính xác cao hơn so với dự báo trung và dài hạn vì có ít yếu tố biến động và thời gian ngắn hơn để các yếu tố bên ngoài tác động. Các yếu tố này có thể bao gồm thay đổi trong chính sách, công nghệ, thị trường, và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Do đó, phương án 3 là chính xác nhất.