Sử dụng các nhóm tỷ suất nào để phân tích đánh giá dọc?

So sánh, đối chiếu số liệu kỳ này với kỳ trước chính là phương pháp phân tích đánh giá ngang. Phân tích đánh giá ngang (hay còn gọi là phân tích xu hướng) là phương pháp so sánh các số liệu của các kỳ khác nhau (ví dụ: so sánh doanh thu năm nay với doanh thu năm trước) để xác định xu hướng biến động của các chỉ số. Các phương án còn lại không phù hợp: chọn mẫu là phương pháp thu thập dữ liệu, tuân thủ là hành động làm theo quy định, phân tích đánh giá dọc là so sánh các khoản mục trong cùng một kỳ kế toán (ví dụ: so sánh tỷ lệ giữa các loại chi phí trong năm nay).

Rủi ro kiểm toán (Audit Risk) là rủi ro mà kiểm toán viên (KTV) đưa ra ý kiến không phù hợp khi BCTC còn sai sót trọng yếu. Rủi ro kiểm toán là một hàm số của ba loại rủi ro: Rủi ro tiềm tàng (Inherent Risk), Rủi ro kiểm soát (Control Risk) và Rủi ro phát hiện (Detection Risk). Trong đó:

• Rủi ro tiềm tàng (IR): Là khả năng một sai sót trọng yếu có thể xảy ra trong một cơ sở dẫn liệu (assertion) của một khoản mục, giả định rằng không có các kiểm soát liên quan.


• Rủi ro kiểm soát (CR): Là rủi ro mà một sai sót trọng yếu có thể xảy ra trong một cơ sở dẫn liệu sẽ không được ngăn chặn hoặc phát hiện và sửa chữa kịp thời bởi hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB).


• Rủi ro phát hiện (DR): Là rủi ro mà các thủ tục kiểm toán (KTA) do KTV thực hiện để giảm rủi ro kiểm toán xuống mức thấp có thể chấp nhận được sẽ không phát hiện được một sai sót trọng yếu tồn tại trong một cơ sở dẫn liệu.

Công thức tổng quát:

AR = IR * CR * DR

Trong đó, AR là rủi ro kiểm toán, IR là rủi ro tiềm tàng, CR là rủi ro kiểm soát, DR là rủi ro phát hiện.

Do AR là một hằng số (mức rủi ro mà kiểm toán viên chấp nhận được), khi IR và CR thấp, DR phải cao để đảm bảo AR không đổi. Vì vậy, khi rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát được đánh giá là thấp thì rủi ro phát hiện sẽ cao.