Độ nhám bề mặt thường được đánh giá bằng các chỉ số nào?

Đáp án sai là: C. Làm giảm quá trình ăn mòn hoá học trên bề mặt chi tiết máy. 

Giải thích:

A. Đúng – Độ nhám càng cao → bề mặt tiếp xúc không đều, dễ mòn → giảm tính chống mòn.

B. Đúng – Các đỉnh nhấp nhô tạo tập trung ứng suất → làm giảm độ bền mỏi.

C. Sai – Độ nhám cao làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với môi trường, tạo điều kiện cho ăn mòn hóa học xảy ra.

D. Đúng – Độ nhám cao làm các mối lắp ghép không đạt độ chính xác yêu cầu.

Để xác định phát biểu sai, chúng ta cần phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố gia công (tốc độ cắt, lượng chạy dao, rung động) và độ nhám bề mặt:

1. Phát biểu 1: "Tốc độ cắt trong khoảng 30 đến 60 m/ph thì độ nhám bề mặt gia công giảm."
* Phân tích: Mối quan hệ giữa tốc độ cắt (Vc) và độ nhám bề mặt (Ra hoặc Rz) không phải lúc nào cũng là một mối quan hệ giảm đều trong một khoảng nhất định. Thông thường, khi tăng tốc độ cắt từ giá trị thấp, độ nhám bề mặt có thể giảm do giảm sự hình thành dao tích (BUE - Built-Up Edge) và cải thiện quá trình cắt. Tuy nhiên, sau khi đạt đến một tốc độ cắt tối ưu (nơi độ nhám đạt giá trị nhỏ nhất), nếu tiếp tục tăng tốc độ cắt, độ nhám bề mặt có thể bắt đầu tăng trở lại do sự mài mòn dụng cụ nhanh hơn, nhiệt độ gia công tăng cao, và có thể gây ra rung động. Do đó, việc khẳng định độ nhám luôn giảm trong khoảng 30-60 m/ph là không chính xác hoàn toàn cho mọi trường hợp và vật liệu. Phát biểu này có thể sai.

2. Phát biểu 2: "Khi lượng chạy dao s < 0,02 mm/v thì độ nhám bề mặt giảm."
* Phân tích: Độ nhám bề mặt lý thuyết (theo công thức hình học) tỷ lệ thuận với bình phương lượng chạy dao (Rz ≈ s² / (8R), với R là bán kính mũi dao). Do đó, khi lượng chạy dao (s) rất nhỏ (ví dụ như s < 0,02 mm/v), độ nhám bề mặt sẽ giảm đáng kể, tạo ra bề mặt rất mịn. Đây là một phát biểu đúng.

3. Phát biểu 3: "Khi lượng chạy dao s > 0,15 mm/v thì độ nhám bề mặt tăng."
* Phân tích: Tương tự như phân tích trên, khi lượng chạy dao (s) lớn (ví dụ như s > 0,15 mm/v), độ nhám bề mặt lý thuyết sẽ tăng lên. Lượng chạy dao lớn hơn thường được sử dụng cho các bước gia công thô hoặc bán tinh, dẫn đến bề mặt có độ nhám cao hơn. Đây là một phát biểu đúng.

4. Phát biểu 4: "Quá trình rung động trong hệ thống công nghệ làm tăng độ sóng và độ nhám bề mặt gia công."
* Phân tích: Rung động (chatter) là một hiện tượng không mong muốn trong gia công cơ khí. Rung động gây ra sự dao động giữa dụng cụ và phôi, làm biến dạng đường đi của dụng cụ và tạo ra các vết không đều trên bề mặt gia công, dẫn đến tăng cả độ sóng (waviness) và độ nhám (roughness) bề mặt. Đây là một phát biểu hoàn toàn đúng.

Kết luận:
Phát biểu số 1 là phát biểu sai. Mối quan hệ giữa tốc độ cắt và độ nhám bề mặt thường có dạng chữ U, không phải là giảm liên tục trong mọi khoảng tốc độ.

Độ nhám bề mặt giảm khi bán kính mũi dao (r) tăng lên. Bán kính mũi dao lớn hơn sẽ làm cho bề mặt được gia công mịn hơn, giảm các vết xước và gồ ghề. Các yếu tố khác như góc trước, góc sau và lượng chạy dao có thể ảnh hưởng đến độ nhám, nhưng việc tăng bán kính mũi dao thường là yếu tố quan trọng để cải thiện độ bóng và giảm độ nhám bề mặt.

Đáp án đúng: C. Lớn hơn. 

Giải thích:

Khi gia công vật liệu dẻo và dai, vật liệu dễ bị biến dạng dẻo, kéo dính và tạo lẹo dao, làm bề mặt sau gia công có nhiều nhấp nhô hơn.

Trong khi đó, vật liệu cứng và giòn thường dễ bị phá vỡ thành các mảnh nhỏ, nên trong điều kiện gia công phù hợp có thể cho bề mặt ít nhấp nhô hơn.

Câu hỏi yêu cầu chọn câu sai về "lượng dư trung gian".

Phương án 1: "Lượng dư giữa hai nguyên công (bước) liên tiếp nhau" - Đây là một cách diễn đạt đúng về lượng dư trung gian.

Phương án 2: "Lượng dư giữa 2 bước liên tiếp nhau trong một nguyên công" - Đây là phát biểu SAI. Lượng dư trung gian là lượng dư giữa các nguyên công, không phải các bước trong cùng một nguyên công.

Phương án 3: "Lượng dư giữa 2 nguyên công liên tiếp nhau" - Đây là một cách diễn đạt đúng khác về lượng dư trung gian.

Phương án 4: "Lượng dư được xác định bằng hiệu số kích thước của nguyên công trước và kích thước của nguyên công đang thực hiện" - Đây là định nghĩa chính xác về cách tính lượng dư.

Vậy, phương án sai là phương án 2.