Bản chất xã hội của Hiến pháp được thể hiện như thế nào?

Cuộc cách mạng tư sản mang những đặc điểm sau:

- Mục tiêu: Chống lại chế độ phong kiến chuyên chế, vua chúa để giành quyền lực về tay giai cấp tư sản và thiết lập một nhà nước tư sản.

- Lãnh đạo: Do giai cấp tư sản hoặc liên minh giữa giai cấp tư sản với các tầng lớp khác lãnh đạo.

- Sử dụng các học thuyết tiến bộ: Thường sử dụng các học thuyết về phân quyền, tự do, dân chủ... để tiến hành cách mạng.

Vì vậy, cả a, b, c đều là đặc điểm của cuộc cách mạng tư sản.

Chủ thể đặc biệt trong quan hệ pháp luật Hiến pháp là chủ thể có vị trí đặc biệt quan trọng, có quyền lực nhà nước hoặc có vai trò quyết định trong việc thực hiện các quy định của Hiến pháp. Trong các phương án trên, Nhân dân là chủ thể đặc biệt vì:

• Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước, có quyền bầu cử, ứng cử, tham gia quản lý nhà nước và xã hội.


• Nhân dân có quyền giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước và đại biểu dân cử.


• Nhân dân là nguồn gốc của mọi quyền lực nhà nước, Hiến pháp được ban hành và sửa đổi bởi Quốc hội, cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân.

Các phương án còn lại (Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch nước, Đảng Cộng sản Việt Nam) cũng là các chủ thể quan trọng trong quan hệ pháp luật Hiến pháp, nhưng không phải là chủ thể đặc biệt theo nghĩa nêu trên. Đại biểu Quốc hội là người đại diện cho Nhân dân, Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, nhưng quyền lực của họ đều bắt nguồn từ Nhân dân.

Luật Hiến pháp điều chỉnh các quan hệ quyền lực cơ bản trong nhà nước, mối quan hệ giữa nhà nước và công dân. Phương pháp điều chỉnh chủ yếu của luật Hiến pháp là định nghĩa bắt buộc quyền uy. Điều này có nghĩa là luật Hiến pháp xác định các nguyên tắc, quy tắc, và giới hạn quyền lực của các cơ quan nhà nước, đồng thời xác định các quyền và nghĩa vụ của công dân. Các phương án khác không phù hợp vì:

• Bình đẳng thỏa thuận: Thường được sử dụng trong luật dân sự.


• Mệnh lệnh hành chính: Thường được sử dụng trong luật hành chính.

Điều 1 Hiến pháp 1992 (sửa đổi 2001) khẳng định: "Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, các hải đảo, vùng biển và vùng trời." Như vậy, điều luật này thể hiện rõ tư tưởng về chủ quyền quốc gia, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.

Điều 2 của Hiến pháp 1992 (sửa đổi 2001) khẳng định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức”. Như vậy, điều 2 Hiến pháp 1992 thể hiện rõ tư tưởng bản chất Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân.