Công ty Tân Hòa và công ty Phát Tài có số dư Nợ tài khoản Phải thu khách hàng là 2,2 tỷ đồng. Công ty Phát Tài có nhiều khách hàng còn công ty Tân Hòa có rất ít khách hàng. Như vậy một sai sót trong nợ phải thu đối với một khách hàng của Tân Hòa sẽ lớn hơn một khách hàng của Phát Tài. Đây là ví dụ liên quan đến khái niệm về:

Khi đánh giá ảnh hưởng của các sai sót không được điều chỉnh đối với báo cáo tài chính, kiểm toán viên (KTV) phải xem xét cả quy mô, bản chất của sai sót và tình huống cụ thể xảy ra các sai sót đó. Việc xem xét này giúp KTV đánh giá một cách toàn diện và chính xác mức độ ảnh hưởng của sai sót đến tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính.

A. Ghi sót các hóa đơn vào sổ kế toán: Việc bỏ sót hóa đơn làm giảm doanh thu ghi nhận, dẫn đến sai lệch thông tin tài chính.

B. Đơn vị mới đưa vào sử dụng một phần mềm vi tính để theo dõi doanh thu: Việc này có thể tạo rủi ro ban đầu do làm quen hệ thống, nhập liệu sai, nhưng về lâu dài, có thể cải thiện độ chính xác và kiểm soát.

C. Do bị cạnh tranh nên doanh nghiệp chấp nhận đổi lại hàng hoặc trả lại tiền khi khách hàng yêu cầu: Chính sách này làm tăng rủi ro về doanh thu bị điều chỉnh giảm do hàng trả lại, ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo doanh thu.

Trong ba trường hợp trên, việc chấp nhận đổi trả hàng (C) tạo ra rủi ro tiềm tàng lớn nhất cho khoản mục doanh thu vì nó trực tiếp ảnh hưởng đến việc ghi nhận doanh thu một cách chính xác. Việc ghi sót hóa đơn (A) cũng gây rủi ro, nhưng rủi ro từ việc đổi trả hàng (C) có thể lớn hơn do tính chất khó dự đoán và kiểm soát.

Rủi ro kiểm toán (Audit Risk) là rủi ro mà kiểm toán viên (KTV) đưa ra ý kiến không phù hợp khi BCTC còn chứa đựng sai sót trọng yếu. Rủi ro kiểm toán là hàm số của ba loại rủi ro:

- Rủi ro tiềm tàng (Inherent Risk): Là rủi ro tiềm ẩn vốn có của một nghiệp vụ, một số dư tài khoản hoặc một loại sai sót có thể xảy ra khi xét riêng lẻ hoặc gộp chung lại trước khi xét đến bất kỳ biện pháp kiểm soát nội bộ nào.

- Rủi ro kiểm soát (Control Risk): Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu đối với một nghiệp vụ, một số dư tài khoản hoặc một loại sai sót có thể xảy ra khi xét riêng lẻ hoặc gộp chung lại mà hệ thống kiểm soát nội bộ không thể ngăn chặn hoặc phát hiện và sửa chữa kịp thời.

- Rủi ro phát hiện (Detection Risk): Là rủi ro các thủ tục kiểm toán do KTV thực hiện không phát hiện được các sai sót trọng yếu đối với một nghiệp vụ, một số dư tài khoản hoặc một loại sai sót có thể xảy ra khi xét riêng lẻ hoặc gộp chung lại.

Mối quan hệ giữa các rủi ro được thể hiện qua công thức sau:

AR = IR * CR * DR

Trong đó:

- AR: Rủi ro kiểm toán

- IR: Rủi ro tiềm tàng

- CR: Rủi ro kiểm soát

- DR: Rủi ro phát hiện

Từ công thức trên, ta thấy khi rủi ro tiềm tàng (IR) và rủi ro kiểm soát (CR) được đánh giá là thấp thì để đảm bảo rủi ro kiểm toán (AR) ở mức có thể chấp nhận được, rủi ro phát hiện (DR) phải cao.