Giả sử Việt Nam thực hiện chế độ tỉ giá hối đoái cố định. Nếu giá của đồng USD trên thị trường tự do đang cao hơn mức cố định mà NHNN Việt Nam (NHNN) đặt ra, thì các nhà đầu cơ có thể kiếm lời bằng cách nào?

Trong một nền kinh tế đóng, tác động của việc giảm thuế và giảm chi tiêu chính phủ lên sản lượng được phân tích thông qua số nhân. Số nhân thuế là -MPC/(1-MPC) và số nhân chi tiêu chính phủ là 1/(1-MPC), trong đó MPC là xu hướng tiêu dùng cận biên.

Trong trường hợp này, MPC = 0,5. Khi chính phủ giảm thuế 100 tỉ đồng, sản lượng sẽ tăng một lượng là:

ΔY = [-(-0,5) / (1-0,5)] * (-100) = 100 tỉ đồng.

Để sản lượng không thay đổi, chi tiêu chính phủ phải giảm một lượng sao cho tác động của nó triệt tiêu tác động tăng lên từ việc giảm thuế. Vì số nhân chi tiêu chính phủ là:

ΔY = [1 / (1-0,5)] * ΔG = 2 * ΔG

Để bù đắp cho mức tăng sản lượng 100 tỉ đồng do giảm thuế, chi tiêu chính phủ phải giảm:

ΔG = -50 tỉ đồng.

Vậy, chi tiêu chính phủ cần thiết phải giảm 50 tỉ đồng.

Trong lượng cung tiền M2 của Việt Nam, các khoản tiền gửi bằng đồng Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn nhất. Điều này bao gồm tiền gửi có kỳ hạn và không kỳ hạn của các tổ chức và cá nhân tại các ngân hàng thương mại. Tiền lưu hành ngoài hệ thống ngân hàng cũng là một thành phần quan trọng, nhưng không chiếm tỷ trọng lớn bằng tiền gửi bằng đồng Việt Nam. Tiền gửi bằng ngoại tệ cũng là một phần của M2, nhưng tỷ trọng thường nhỏ hơn nhiều so với tiền gửi bằng đồng Việt Nam.

Khoảng trống lạm phát (inflationary gap) xảy ra khi tổng cầu (aggregate demand) vượt quá tổng cung tiềm năng (potential aggregate supply) ở mức giá hiện hành, dẫn đến áp lực tăng giá (lạm phát). Chính sách ổn định hóa nhằm thu hẹp khoảng trống này cần làm giảm tổng cầu.

Phương án 1: Tăng thuế để giảm tổng cầu. Khi thuế tăng, thu nhập khả dụng (disposable income) của người dân và lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, dẫn đến giảm tiêu dùng và đầu tư, từ đó làm giảm tổng cầu. Đây là một biện pháp thích hợp để giảm khoảng trống lạm phát.

Phương án 2: Giảm chi tiêu chính phủ để tăng tổng cung ngắn hạn. Việc giảm chi tiêu chính phủ trực tiếp làm giảm tổng cầu, nhưng không làm tăng tổng cung ngắn hạn. Do đó, phương án này không đúng vì mục tiêu là giảm tổng cầu, chứ không phải tăng tổng cung.

Phương án 3: Giảm thuế để tăng tổng cầu. Giảm thuế sẽ làm tăng thu nhập khả dụng và lợi nhuận, dẫn đến tăng tổng cầu. Điều này sẽ làm gia tăng khoảng trống lạm phát, đi ngược lại mục tiêu của chính sách ổn định hóa.

Phương án 4: Tăng thuế và giảm chi tiêu chính phủ để giảm tổng cung ngắn hạn. Tăng thuế làm giảm tổng cầu, giảm chi tiêu chính phủ cũng làm giảm tổng cầu. Tuy nhiên, cả hai biện pháp này không trực tiếp làm giảm tổng cung ngắn hạn. Do đó, phương án này không chính xác vì nó đề cập đến việc giảm tổng cung ngắn hạn mà chính sách này không trực tiếp gây ra.

Vậy, đáp án đúng là tăng thuế để giảm tổng cầu.